ARTICLES

Tekstinterpretatie door Sarah Sanders

Date: 30/09/2009

Published in: Bulletin van de Nederlandse Vereniging voor Zangpedagogen

Het bestuur van de NVZ nodigde mij uit om in Juli 2009 het International Congres of Voice Teachers in Parijs bij te wonen (zie ook de andere verslagen op deze site). Ik woonde er onder andere een masterclass ‘Popular Music' bij door Sarah Sanders.

Masterclass Popular Music Sarah Sanders is zangdocente, vocal coach, zangeres en actrice en heeft een ruime ervaring in het theater. Ze gaat als eerste in op het begrip ‘musique actuel’: wat is dat? Het is moeilijk te zeggen, het is eigenlijk dat wat men meeneemt naar de les. En als pedagoog weet je dus nooit van te voren wat dat zal zijn. Studenten zingen repertoire van zeer verschillende, soms onbekende, componisten en veel studenten zingen ook hun eigen repertoire. Je moet als docent dus heel flexibel zijn. Ze kent, op één zangeres na, niemand van de deelnemers aan de masterclass. Op de vraag die ze zichzelf stelt, ‘wat te doen met een student die ik niet ken’, concludeert ze dat de student de les zelf moeten maken: “het gaat om hen, niet om mij”.

In tranen Ze begint met Julia Orcet. Julia studeerde songwriting en treedt af en toe op in kleine Parijse clubs. Het stuk dat ze zingt is van de Franse Zazie. Julia heeft een heel lage stem. Ze beweegt veel tijdens het zingen en heeft daarbij haar stem niet helemaal onder controle. Ze brengt het stuk wel met overtuiging. Op de vraag van Sarah Sanders waarom ze dit stuk heeft gekozen vertelt ze dat ze het stuk zo mooi vond dat ze er graag zelf iets mee wilde doen. Sarah vindt dat ze het stuk nog dichter bij zichzelf kan brengen. “Wat wil je er mee zeggen?” Ook voelt Sarah onvoldoende dat Julia tegen iemand spreekt: “Dat moet je altijd doen wanneer je optreedt”. “Richt je meer op tegen wie je dit wilt zingen en waarom je dat wilt.” Sarah vraagt Julia het stuk nu direct voor Gareth, ook deelnemer aan deze masterclass, te zingen. Halverwege moet Julia in tranen stoppen: “Ik ga nu ineens naar binnen, terwijl ik niet eens speciaal aan één iemand denk.”


Maartje Waanders De Nederlandse Maartje Waanders zingt een gepassioneerd Have a little faith in me van John Hiatt en neemt hiermee de hele zaal overtuigend in bezit. Sarah complimenteert haar: “Je hebt een mooie stem en weet hoe je deze moet gebruiken.” Ook zij krijgt vervolgens de vraag waarom ze deze song zingt. Maartje zegt vooral voor de tekst gevallen te zijn, waarop ze deze samen bespreken. “Waarom moet je zo vaak Have a little faith in me zingen, wat is de functie daarvan? Er moet ergens in de tekst een belangrijke zin staan, die de clue vormt voor de emotie. Deze zin moet je zien te vinden zodat je je er bewust van bent.” In dit geval staat de gezochte zin aan het einde van het stuk en Sarah vraagt waarom dat is. Maartje concludeert dat degene die het stuk zingt een ander probeert te overtuigen. Sarah vraagt Maartje het betreffende deel nogmaals te zingen om te kijken of deze conclusie haar iets brengt. Het is een onderzoek, benadrukt Sarah. Deze benadering heeft duidelijk effect. “Now take your time and do the whole song again”. Ditmaal overtreft Maartje zichzelf. Sarah concludeert: We zijn bang om onze emoties aan te spreken en bang om te lijden. Maar het publiek wants to eat you. Het is als in een circus: "The audience wants you on the ground.”

Stanislavski oefening De Finse Aili Ikonen zingt You must believe in spring van Michel Legrand met daarin een wonderschone improvisatie. Ook aan haar vraagt Sarah het stuk nogmaals te zingen, en dit keer de tekst naar iemand toe te zingen (ze zet iemand naast de piano). Ze legt uit dat dit een typische Stanislavski oefening is. Het is namelijk erg moeilijk: "a real torture". Deze oefening kan goed werken wanneer je vindt dat een student té technisch bezig is. Aili beaamt dat ze nu inderdaad moeite moet doen om niet te huilen. Een andere manier kan zijn om in dit stuk de student het woord you te laten veranderen in I. In het algemeen adviseert Sarah om een song op verschillende manieren te benaderen. De eerste keer zing je de song bijvoorbeeld voor iemand die je aankijkt, en de tweede keer voor iemand die jou de rug toekeert. Dit is gewoon een manier om te oefenen, het gaat er om dat je van binnen beweegt. Aili zingt nu het hele stuk nogmaals en het klinkt werkelijk schitterend.


Jekyll & Hyde Gareth Nash (Wales) zingt This Is The Moment uit de musical Jekyll & Hyde. Hij zingt buitengewoon luid en met veel pathos. Sarah vraagt hem wat het verschil is tussen het zingen van pop en musical. Volgens Gareth hoef je als je pop zingt geen verhaal te vertellen. Sarah verbetert hem en zegt dat wanneer je een popsong zingt je wel degelijk een verhaal vertelt, maar dat je dit niet als personage binnen het verhaal doet. Als popzanger ben je dus veel vrijer in je interpretatie. Sarah vraag Gareth zijn personage te beschrijven. Uit zijn beschrijving pikt ze het woord ‘ambitie’. “Wat betekent dit woord voor jou, is het positief?” Gareth weet het niet. Sarah zegt dat hij wel de lichamelijke en emotionele kracht van het personage goed neerzet, maar “hoe zit het met zijn hoofd?” Dat domineert bij deze persoon. “Zing dit stuk nu eens minder vanuit de emotie, maar meer vanuit ambitie, zonder dat je nu besluit of die ambitie goed of slecht is.” Gareth transformeert op een of andere manier. Zijn gezicht ziet er tijdens het zingen ineens totaal anders uit, en hoewel hij nog steeds zeer veel loze gebaartjes maakt, is de uitvoering een stuk gelaagder en minder eendimensionaal.

Meer dan tekstinterpretatie? In eerste instantie maakt Sarah Sanders op mij de indruk dat ze vooral bezig is met tekstinterpretatie. Wat staat er in de tekst en wat wordt daarmee bedoeld? Ik vind het echter opvallend hoeveel resultaat ze boekt door het stellen van schijnbaar eenvoudige vragen. Ook bij de zangers die hun stuk de eerste keer al prachtig zingen, blijkt er nóg meer in te zitten. Deze veranderingen ontstaan bovendien vrij snel, en bijna als vanzelf. Ik had niet de indruk dat de zangers zich ongemakkelijk voelden, of zichzelf forceerden. Intrigerend! Misschien is haar geheim dat ze onderzoekt, en ook snel aanvoelt, welke woorden voor iemand een bijzondere betekenis hebben en dus als katalysator kunnen dienen. Hierbij vormen of (een deel van) de tekst, dan wel haar vragen de sleutel tot die innerlijke beweging die ze zo belangrijk vindt. Een innerlijke beweging die voor ons als luisteraars in elk geval ook duidelijk hoorbaar is.

to the top